Şafii mezhebine göre Fitre / Fıtır Sadakası

HÜKMÜ: Farzdır.

FİTRE KİMLERE FARZDIR?

Fitre, şu üç şartı taşıyan kişilere farzdır:

1. Müslüman olmak: Gayrimüslimlere fitre farz değildir.
2. Ramazan’ın son günü akşam namazı vaktine ulaşmak: Bu vakte ulaşmadan vefat eden veya bu vakitten sonra doğan kişiler için fitre farz değildir.
3. Yeterli yiyeceğe sahip olmak: Bayram günü ve ondan sonraki günü geçirebilecek kadar yiyeceği olan kişiler fitre vermelidir. Zekatta olduğu gibi malının nisap miktarına ulaşmasına gerek yoktur.

Bu şartları taşıyan kimseler; hem kendisi, hem de nafakası altında bulunanlar için fitre vermesi gerekir.

Para kazanmaya gücü yeten büyük oğul ve nafakası üzerine olmayan akrabalar için fitre vermek gerekmez. Onlar adına izin almadan fitre verilirse sahih olmaz.

Mal durumu yetersizse önce kendisi için verir, ardından eşi, küçük çocuğu, babası, annesi ve en son büyük oğlu şeklinde sırasıyla verir.

FİTRE MİKTARI

Esas olarak fitre, beldedeki en çok tüketilen azıktan (buğday) 1 sâ’ verilmesiyle olur. Günümüz ölçüsüne göre 1 sâ’ yaklaşık 2.5 kg’dır.

PARA İLE VERME:

Şafiî mezhebine göre para verilmesiyle fitre gerçekleşmez. Ancak hanefi mezhebine göre para ile fitre vermek caizdir. Günümüzde fakirlere para vermek, onların ihtiyaçlarını karşılamak açısından daha uygundur.
İmam Buhari, Sevri (r.h.) de bu görüştedir.

FİTRE VERME ZAMANLARI

Aşağıdaki vakitlerden birinde verilmesiyle fitre verme farzı yerine gelmiş olur.

FARZ VAKTİ: Ramazan’ın son günü akşam namazından sonra fitre verilmesi farz olma vaktidir. Yani kişiye bundan sonra farz olur. Ramazanın başından itibaren değil. Farz vaktine ulşamadan vefaat eden kişiye fitre farz değildir.
CEVAZ VAKTİ: Ramazan boyunca ve bayramın 1. günü fitre vermek caizdir ve farz yerine gelir.
SÜNNET VAKTİ: Bayram günü, bayram namazı öncesinde fitre vermek sünnettir.
MEKRUH VAKTİ: Bayram namazından sonrasına bırakmak mektuhtur.
HARAM VAKTİ: Bayram günü akşam namazı vaktinden sonrasına ertelenmesi haramdır; bu durumda fitre yine de verilmelidir.

KİMLERE VERİLİR?

Fitre, verileceği yerler bakımından zekât ile aynıdır. Ayet-i kerimede açıklanmıştır: “Sadakalar (zekatlar), Allah’tan bir farz olarak ancak fakirler, düşkünler, zekât toplayan memurlar, kalpleri İslam’a ısındırılacak olanlarla (özgürlüğüne kavuşturulacak) köleler, borçlular, Allah yolunda cihad edenler ve yolda kalmış yolcular içindir. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.” (Tevbe Suresi 60)

Önemli Not:

Hanefi mezhebindeki “Sâ” miktarı, ile Şafii mezhebindeki “Sâ” miktarı aynı değildir. (Hanefi mezhebindeki “Sâ” miktarı yaklaşık 2.9 kg’dır).

Hanefi mezhebini fitreyi para verme konusunda taklit eden kişi, verilen paranın miktarında onları taklit etmiş olmaz, Şafii mezhibinin ölçüsünü esas alır (2.5 kg). Yine de hanefilere uyarak fazla vermekte bir sakınca yoktur.

Bir kişinin hem fitre vermesi farz, hem de fitre alması caiz olabilir.

Örneğin:
Bir fakirin, günlük yetecek azığı olduğu için fitre vermesi farzdır.
Yine fakir (yani malı nisap miktarının altında) olduğu için, fitre alması caizdir.