Sabah ve Akşam Zikirlerinin Vakti

Alimler, sabah ve akşam zikirlerini okuma vaktinin ne zaman başlayıp ne zaman sona erdiği konusunda üç görüşe ayrılmışlardır:

1. Görüş: Sabah zikirlerinin vakti gecenin son yarısından başlar ve zeval vaktine (öğle vaktinin girişine) kadar sürer. Akşam zikirlerinin vakti ise zeval vaktinden başlar ve gecenin ilk yarısının sonuna kadar devam eder.

Bu, İmam Suyuti’nin (rahimehullah) görüşüdür. O şöyle demiştir:

“Fakihler, oruçlunun zevalden sonra misvak kullanmasının kerahetinden bahsederken, akşamın başlangıcının zeval vakti olduğunu belirtmişlerdir. Sabah vaktine gelince; buna değinen pek azdır. Ben de Allâme Muvaffakuddin el-Bağdadi’nin ‘Zeylü Fasîhi Sa’leb’ adlı eserinde bulana dek bu konuyu araştırdım. Orada şöyle der: Araplara göre ‘sabah’, gecenin son yarısından zeval vaktine kadardır; ‘akşam’ ise zevalden gecenin ilk yarısının sonuna kadardır.”

(Şirbini, Buceyrimi de bu görüştedir.)

2. Görüş: Sabah zikirleri fecrin doğuşundan (imsaktan) sonra, akşam zikirleri ise güneş battıktan sonra okunur.

Bu, Allâme İbn Hacer el-Heytemi’nin (rahimehullah) görüşüdür. O şöyle demiştir:

“Sabah ve akşam ile sınırlandırılmış olan zikirlerde murat edilen; Sa’leb’den nakledildiği üzere ilki için gecenin yarısından zevale, ikincisi için ise zevalden gece yarısına olan hakiki vakitler değildir. Aksine bunlardan murat, örfteki karşılığı olan; ilki için günün başlangıcı, ikincisi için ise günün sonudur.”

Ayrıca şöyle demiştir:

” ‘Sabah ve akşamda’, ‘sabahladığında… ve akşamladığında…’ ifadelerinin zahiri şudur ki; eğer bu zikirler gündüzün veya gecenin ortasında söylenirse o özel fayda hasıl olmaz. Ancak zikrin muazzam bereketi, her hâlükârda bir sevabın hasıl olmasını gerektirir.”

3. Görüş: Sabah zikirlerinin vakti fecrin doğuşundan (imsak) kuşluk vaktine kadardır. Akşam zikirlerinin vakti ise ikindi namazından sonra başlar, gecenin üçte birine veya yarısına kadar sürer.

Bu da Allâme el-Reddâd’ın (rahimehullah) görüşüdür.

Yukarıdaki açıklamalar “sabah” ve “akşam” zikir ve dualar içindir. Diğer zikirlere gelince:

Gece ile sınırlandırılmış zikirler:
Bunlar ancak güneş battıktan sonra okunur; çünkü gecenin başlangıcı odur.

Gündüz ile sınırlandırılmış zikirler:
Bunlar ancak fecr-i sadık doğduktan sonra okunur; çünkü şer’an günün başlangıcı odur.

Allah en iyisini bilendir.

Şeyh Abdullah el-Beydani